Bầu cử Mỹ: Ai thắng, ai bại?

Từ Thức 

Pḥng phiếu đă đóng cửa ở Mỹ. Cả hai phe Cộng Ḥa, Dân Chủ đều cho ḿnh đă thắng. Sự thực, kết quả không phải là ‘’một thắng lợi ngoài sức tưởng tượng‘’ như Trump quả quyết, cũng không phải là ‘’làn sóng xanh’’ ( mầu tượng trưng cho đảng Dân Chủ ) như phe đối lập mong đợi. Hạ viện rơi vào tay Dân Chủ. Thượng Viện vẫn ở trong tay Cộng Ḥa.

Mỗi phe có lư do để nói ḿnh thắng, hay có lư do để thất vọng

1. PHE DÂN CHỦ:

Đảng Dân Chủ (DC) có thể mừng v́ đă lấy lại được Hạ Viện, nhưng thất vọng v́ những bất măn về cá nhân và tư cách Trump không cuốn trôi phe Cộng Ḥa (CH) như dự đoán, nhất là chuyện tranh cử của phe CH đều xoay quanh Trump, như một cuộc trưng cầu dân ư về Donald Trump, mặc dù đó là một cuộc bầu cử địa phương.

Không có, hay chưa có chuyện xă hội Mỹ chối bỏ Trump như nhiều médias tiên đoán. Cái sợ di dân và ổn định kinh tế (nhờ Trump hay không là chuyện khác) khiến hậu thuẫn cử tri của Trump vẫn c̣n mạnh.

Vai tṛ của Thượng Viện quan trọng hơn Hạ Viện, nhưng với Hạ Viện trong tay, phe DC sẽ có khả năng gây khó khăn cho Trump, thí dụ về chuyện biểu quyết ngân sách, chính sách di dân, thành lập những uỷ ban điều tra về chuyện kinh tài, thuế má của Donald Trump. Ứng cử viên DC nổi nhất của DC, Beto O‘Rourke thua thượng nghị sĩ đương nhiệm CH Ted Cruz ở Texas, nhưng là ngôi sao mới nổi mà đảng DC đang t́m kiếm, để tranh cử Tổng thống hai năm tới, nếu không muốn lôi Hillary Clinton trở lại.

Vấn đề của đảng DC là phải t́m ra lănh đạo, và phải minh bạch hơn về chính sách, phải biết ḿnh muốn ǵ, định làm ǵ. Chống Trump không phải là một chính sách. Đó cũng là những khó khăn các đảng phái cổ điển ở Âu Châu đang lúng túng, nhất là phe tả. Thế giới đă thay đổi, khó thuyết phục cử tri với những lư luận của thế kỷ trước.

2. PHE CỘNG H̉A .

Với Thượng Viện trong tay, Trump vẫn rảnh tay về ngoại giao, nhưng sẽ phải thương lượng, sống chung, thoả hiệp với Hạ Viện trên những địa hạt khác.

Tới nay, Trump cai trị như chỗ không người. Hai năm tới, Trump sẽ phải chứng tỏ có khả năng lănh đạo một quốc gia dân chủ b́nh thường, có đối lập, có những người nghĩ khác ḿnh.

Trong cuộc bầu cử Tổng thống 2020, chắc chắn Trump sẽ nói không thực hiện được những điều đă hứa v́ bị Hạ Viện ngăn cản, chọc gậy bánh xe. Nh́n dưói lăng kính đó, mất Hạ Viện không chừng lại trở thành một lợi khí tranh cử cho Trump. Thí dụ về vụ xây tường, Trump sẽ nói không xây đưọc v́ Hạ Viện của đảng DC , trong khi ngay cả khi đa số là Cộng Hoà, chuyện biểu quyết ngân sách đă gặp khó khăn. Và không một chuyên viên nào nghĩ rằng một bức tường có thể chận đứng được di dân.

Những lư luận đó, cử tri có nghe không là tùy t́nh trạng kinh tế, xă hội của nước Mỹ trong 2 năm tới
Trái với một nước độc tài, lănh tụ leo lên ngai vàng là ngồi lỳ tới chết, ở một xứ dân chủ, hai năm là một thời gian đủ dài để xẩy ra nhiều chuyện, để cử tri ngả về phe này hay phe kia.

3. NỀN DÂN CHỦ VỮNG MẠNH.

Trong một cuộc tranh cử gay cấn nhất, gay go nhất và tốn kém nhất trong lịch sử, cử tri Mỹ đă đưa nhiều khuôn mặt trẻ, nữ giới, thuộc mọi chủng tộc, mọi giai cấp vào một quốc hội tới nay đa số là đàn ông, da trắng, thuộc giai cấp thượng lưu. Điển h́nh là Alexandria Ocasio-Cortez, dân biểu mới New York, 29 tuổi, mẹ người Portoricaine, xuất thân từ giới b́nh dân, hoạt động xă hội từ khi c̣n rất trẻ .

Chưa bao giờ số cử tri tham dự đông như vậy, trẻ như vậy; số ứng cử viên phụ nữ cũng chiếm kỷ lục. Người có công mang những người vốn thờ ơ đến với chính trị, với sinh hoạt xă hội là …Donald Trump. Nếu không bất b́nh với những lời tuyên bố của Trump về đàn bà, về người da mầu, chắc chắn những người đó đă đi shopping, hay câu cá ngày bầu cử .

Kết quả bầu cử cho thấy một nước Mỹ chia đôi, khó hàn gắn, nhưng quốc hội Hoa Kỳ phản ảnh đúng xă hội Mỹ. Điều đó xác nhận nhận xét của Alexis de Tocqueville : mặc dầu có nhiều khuyết điểm, Hoa kỳ có một thể chế dân chủ đủ mạnh, có khả năng quân b́nh hoá sinh hoạt chính trị, để vượt qua những giai đoạn sóng gió ( * ).

Nước Mỹ chia làm hai, nước Mỹ của thành phố và nước Mỹ của vùng quê. Nước Mỹ của những người muốn đóng cửa, bên cạnh những người muốn mở rộng. Những người cùng một chính kiến sống với nhau trong một khu, đọc một tờ báo, coi một đài TV phe kia coi như không có.

Mỗi người có lư do của ḿnh. Ngay cả giới di dân bầu bán cũng khác nhau. Đa số người Mễ bầu DC, nhưng có nhiều người Mễ bầu Trump v́ sợ những người Mễ khác sang…ăn phần bánh ḿ của ḿnh. Đa số người Nhật, Đại Hàn, Ấn Độ bầu DC, v́ nghĩ Trump kỳ thị chủng tộc. Đa số người Việt ủng hộ Trump kịch liệt v́ nghĩ Trump sẽ đánh tan hoang Trung Cộng để từ đó đánh sụp Cộng Sản VN.

Cái vết rạn đó, sẽ rất khó hàn gắn

Kết quả bầu cử khiến nhiều người thất vọng, v́ ” phe ta ” không đại thắng. Một chính phủ có đối lập sẽ gặp nhiều khó khăn. Đó chính là một trong những nguyên nhân khiến phong trào dân túy ( mị dân ) lên cao khắp thế giới. Người ta bắt đầu hoài nghi dân chủ v́ thấy nó không hữu hiệu, v́ nhà nước không có toàn quyền. Quên rằng đó cũng chính là một ưu điểm của dân chủ, vẫn theo Tocqueville: nó ngăn chặn độc tài, tránh hỗn loạn.

Từ Thức

———————————

( * ) Các bạn trẻ, nếu muốn hiểu về dân chủ Hoa Kỳ, hay dân chủ nói chung (đủ mọi góc cạnh của dân chủ ), những cuốn sách đầu tiên nên đọc là tác phẩm của Alexis de Tocqueville . Mặc dầu tác giả là người Pháp, viết từ đầu và giữa thế kỷ 19, tác phẩm của Tocqueville vẫn trẻ, mới như vừa viết hôm qua.

Trở lại