GS VŨ QUỐC THC :THƯỢNG THỌ BCH TUẾ

GS.L Đnh Thng

 

  https://lh6.googleusercontent.com/Dlu1lholAiXA_5Vr5VPIW0DcTYFapRtOv_jONX0JB9NOfIB4qjdvZgv5CkteNPcjKolLUdNZ8aFJ7hrwJylbKeoBwNMl6q0RTbf42ELYNS_F4ZfWhOAYZ0gd-QB1ktd0MUAWN8axi5J3LyKR2g

 

Chng ti đến vấn an GS Vũ Quốc Thc vo cuối thng ging m lịch ở Nanterre. GS Thc cho biết vo ma thu năm nay sẽ mừng thọ bch tuế. Theo thống k, cc bậc bch nin (centenaire) chiếm tỷ lệ 0,03% trn tổng số dn Php, trong đ 84% l phụ nữ. Như vậy, trăm tuổi của GS Thc thật l phước đức trời cho, khng phải ai cũng c được.

 

Năm thng chỉ lm cho tấm thn mỏi mn, ngược lại sự minh mẫn, tinh anh vẫn trn đầy. Giọng ni của thầy sang sảng, như ngy xưa trn bục giảng đại học. Thầy ni :Ti c may mắn được chứng kiến cc cc thời kỳ hưng vong của quốc sử hiện đại. Thầy bi ngi nhớ lại cuốn hồi k Thời Đại Của Ti :

- tập 1 : Nhn lại 100 năm lịch sử.

- tập 2 : Đời ti trải qua cc thời biến.

 

Sau đ, thầy ngm nga bi cổ thi của Phạm Mạnh Doanh :

Diễm diễm hồ quang biểu l khai

Mng lung xun sắc thượng cao đi

Yn ba tnh nhập Kim Lin tự

Bồ tảo hn sm phượng chủy đi

Kch mộc h nhn ca bạch thạch

Bằng lan hữu tửu trữ thanh mai

Bch nin vng sự thnh tr chướng

Thn thế mang mang thủ trọng hồi.

Bi thơ ny tc giả sng tc đ lu, khng mấy ai biết, vậy m thầy đọc rnh rọt từng cu từng chữ, khng một cht ngập ngừng. Ti xin chp lại như sau, km theo l bản lược dịch :

 

昳昳湖光俵

曚曨春色高臺

煙波情入金蓮寺

蒲藻寒參鳳嘴追

擊木何人歌

憑欄有酒佇青梅

百年往事宬惆悵

汒汒守重回

 

Bản dịch quốc ngữ :

nh sng ven hồ tỏa khắp nơi

Ma xun thấp thong cuối chn trời

Sương m sng phủ Kim Sơn tự

Mải miết rong ru phượng r rời

Mấy ai cn g bi thanh bạch

Hin nh nhấp rượu ngng cnh mai

Đau buồn sch vở khng người chp

Ngoảnh lại mai sau tiếc nuối hoi.

 

Cu thơ bằng lan hữu tử trữ thanh mai của Phạm Mạnh Doanh khiến ta nhớ đến Xun Cảnh (春景) của vua Trần Nhn Tng :

 

客來不問人間事,

共倚欄杆看翠微.

Khch lai bất vấn nhn gian sự,

Cộng ỷ lan can khn thy vi.

 

Xin tạm dịch :

Bạn đến thăm nh khng ni chuyện

Lan can ngắm ngha ni non xanh.

Thầy Thc cho biết hai cu kết trong bi V Đề của Phạm Mạnh Doanh:

Bch nin vng sự thnh tr chướng

Thn thế mang mang thủ trọng hồi

đ thc giục thầy viết hồi k, ghi chp bch nin vng sự (chuyện trăm năm đ qua), để mai ny cc nh viết sử tham khảo.

 

Trong số cc bch nin vng sự c Phc trnh Vũ Quốc Thc - Staley (1961) v Kế họach kinh tế hậu chiến, GS Thc cng với kinh tế gia Lilienthal hnh thnh năm 1968. Trọng tm của kế hoạch gồm cng tc khai hoang v điện kh ha đồng bằng sng Cửu Long.

 

GS Thc thuật lại trong hội nghị thượng đỉnh ngy 20/03/1967 tại đảo Guam, GS Thc c trong phi đon VNCH do trung tướng Nguyễn Văn Thiệu, chủ tịch Ủy ban Lnh đạo Quốc gia v thiếu tướng Nguyễn Cao Kỳ, chủ tịch Ủy ban Hnh php Trung ương cầm đầu. Trong cuộc họp, tổng thống Hoa Kỳ Lyndon Johnson ngồi trong chiếc ghế bnh đầu bn hnh bầu dục ; phi đon Việt Nam ngồi chung quanh. Tổng thống Johnson yu cầu GS Thc trnh bầy về kế hoạch hậu chiến (The Post War Plan). Điều ny cho thấy ngay từ năm 1967, Hoa Kỳ đ chuẩn bị kết thc chiến tranh. Mặt khc, tổng thống Johnson đặt nhẹ khả năng của cc tướng lnh, coi trọng kiến của bậc thức giả.

 

GS Thc cn đọc thm một bi thơ chữ Hn khc, do cụ Chu Thấp Hy l ng ngoại gio sư sng tc. Cũng vẫn bằng một giọng diễn ngm trầm hng, gợi nhớ lại thuở xa xưa của bch nin vng sự :

Tn hưng tuế tự trng phng Mo

Minh thịnh hon tư chấp tải tiền

Khoa lục dĩ thnh diu miễu chủ

Quốc n tằng bi lộc minh duyn

Trng tm hảo mộng khng trần tch

Độc đối xun phong ức thiếu nin

Đồng bảng tnh danh kim tỷ tại

Xương mang hồi thủ tư du nhin.

 

Cụ Lan Đnh l thn phụ GS Thc đ dịch sang thơ quốc ngữ như sau :

Gặp khoa Kỷ Mo nữa l hai

Nhớ lại năm xưa sớm trổ ti

Bảng hổ đ thnh pho chủ bỏ

Tiệc hươu từng đội cht ơn rơi

Trng xun nhớ lại khi cn trẻ

Ngắm cảnh tm đu việc đ rồi

Những bạn đồng khoa cn c mấy

Đoi trng non nước ngn cho đời. 

 

Ngy tết Kỷ Hợi đ qua rồi. Ma xun bn Php bắt đầu ngy 20/03/2019. Trng xun nhớ lại khi cn trẻ. Tuy l một nh ty học, GS Thc thng thạo chữ Hn l nhờ thừa hưởng khoa cử cựu tro của hai họ nội ngoại.

 

Sau khi co biệt ra về, ngoi đường mưa lm rm, chưa phải l mưa xun nhưng cũng khng cn sương tuyết của ma đng xứ người.

 

GS.L Đnh Thng  

Trở lại