Đọc thơ TN THẤT PH SĨ

 

Viết về thi ca rất rộng, như my nước mnh mng v thơ mộng, thi nhn Tn Thất Ph Sĩ l nin trưởng của ti, vang bng một thời của trường  Phan Chu Trinh Đ nẵng. Anh học giỏi lm thơ hay v nghịch cũng nỗi tiếng. Anh v ti cch xa nhau nhiều nin học, nhưng gần nhau trong cảm nhận tnh thơ. Nhận thơ anh rất nhiều, nhưng chưa c dịp viết về những nt đặc th trong thơ anh. Ti thch đọc thơ nhưng khng lm thơ, đ l yếu điểm của chnh mnh khng chia sẻ hết nỗi lng của thi nhn. Tn Thất Ph Sĩ đ sng tc hơn 100 bi thơ với nhiều thể loại khc nhau, ca tụng tnh yu của mẹ hiền, tnh yu Qu Hương, tuổi học tr.

 

Lc anh cho đời thn phụ anh cng tc ở Nhật, điện về cho mẹ anh lấy tn ni Fuji San đặt tn anh l Ph Sĩ. Qu nội anh ở lng Chuồng Huế, ng nội từng l quan Đại thần, qu mẹ Quảng Nam nn đời anh nối liền với hai ging sng Hương v sng Hn Đ Nẵng.

                                                                Ni fuji-San

 Tn Thất Ph Sĩ gi từ Đại học Y Khoa Huế (1961-1964), gia nhập kho 15/ SQHải Qun, chọn biển cả sống mộng hải hồ với my, nước, sng biển xa khơi. Anh phục vụ trong ngnh HQVNCH từ (1964-1975). Thơ anh khng ướt lệ nhưng lng mạn, nhẹ nhng hấp dẫn, đọc thơ anh để ho mnh vo ci thơ, khung trời nắng ấm, nhn em đi trong chiếc o di trắng thư sinh, tha thướt trn đường đầy phượng đỏ l xanh, tiếng ve sầu với mun ngn cnh bướm tung bay trong gi mt đợi chờ. biển Thanh Bnh, Mỹ Kh, Tin Sa l những kỷ niệm vơi đầy của những chng Hải Qun trẻ gh bến, để rồi sng tnh lm ngơ ngẫn giấc mơ !

  Thế hệ anh đ gia nhập cuộc chiến, phải chiến đấu để bảo vệ l tưởng tự do, bom đạn tn ph qu hương, trn ngập sắt mu tnh huynh đệ tương tn, hận th giai cấp v cuối cng l trại t mở cửa, những năm di khổ đau tuyệt vọng. Những sĩ quan Hải qun trẻ như c mắc cạn, những ngy thơ mộng nắng chiều biển lặng khng bao giờ cn nữa. Tất cả bị tập trung đưa ln ni rừng sống kiếp t đy, đời mất hết niềm tin, chỉ cn lại tnh yu của mẹ, suối lệ ngn khơi :  

 

Từ thuở ngỡ ngng  đi chập chững

Mẹ lm điểm tựa bước chn son

Vừa  đi  vừa ngả trong tnh mẹ

Lớn thật  nhanh cy mạnh xanh chồi

 

Buổi chiều nắng ngủ trn cnh phượng

tan học chờ con trước cổng trường

Bng mẹ chập chờn bn cửa lớp

Rộn rng quen thuộc dng thn  thương

 

Con lớn khn theo ma chinh chiến

Non sng giục gi đ mẹ ơi

Mẹ đu cn biết ngy vui nữa

Lng mẹ buồn, suối lệ ngn khơi

 

Tnh mẹ gắn liền với tổ quốc qu hương, viết về mẹ l trở về với qu khứ những ngy ấu thơ, sống trong vng tay mẹ hiền. Tnh mẹ bao la như biển, mẹ chia sẻ từng nỗi vui buồn cuộc sống bằng nước mắt mồ hi, khổ lụy nhọc nhằn, lo cho con những ngy tươi mt v ấm m cuộc đời. Ni chung những người mẹ Việt Nam mun đời tận tụy v con, v chồng, v nước..

 

Mẹ sinh con nằm bn bờ  biển mặn
Mẹ ru con trong  chiếc vng đ đưa
Lời mẹ ru thiết tha như biển gọi
Vng trng trnh như con tu đong đưa
 
Con  xa mẹ từ tuổi học tr ra biển
Ngy xuống tu mẹ chẳng ni năng chi
Mi nước biển mặn  như mi nước mắt
Mẹ tiễn con lng biển gọi thầm th
 
Con d trng xe từng vin ct nhỏ
Giương ci cng che khuất nửa vầng trăng
nh trăng vng rơi trn trn biển vắng
Ngọt như dng sữa mẹ đ nui con

 

Đm về trn biển, dưới nh trăng vng soi bng đ lm anh nhớ mẹ hiền tần tảo nui con, qua ruộng đồng đồi ni thnh thang, tri n mẹ đ l nỗi lng con chu  Việt Nam khng đnh mất cội nguồn như Lo Tử  viết trong Đạo Đức Kinh hữu danh vạn vật chi mẫu . Hầu như văn, thi sĩ trong sng tc no cũng ni về mẹ, mỗi người  c cảm xc ring khi viết về mẹ trong mun ngn kỷ niệm :

 

Me du bay lang thang
Bay qua đồi qua suối
Bay qua ruộng qua nương
Uống một vi giọt sương
Mnh mang tnh yu mẹ
Cắn một vi hạt la
Mặn m tnh yu cha
Man mc tnh qu hương
Bơi trong dng hạnh phc
Vui một trời bnh yn

 

            Thi nhn Tn Thất Ph Sĩ  ca tụng tnh yu tuổi học tr,  những kỷ niệm đầy ấp ủ yu thương, tuổi mộng mơ vương vấn như ging sng Hn nước chảy lững lờ :


Bạn b v mộng ước
Thầy c v mi trường
Bng khung l tuổi mộng
Tuổi của nhiều vấn vương

Đ Nẵng ơi ! dng  sng Hn diệu vợi

Tuổi học tr mơ mộng một dng sng

Để mai ny  tuổi đời  vừa đủ lớn

Sng đưa ta vo  biển rộng mnh mng

                     Trường Phan Chu Trinh

 

            Đời thi nhn gắn b với hai ging sng, đ cho anh nhiều cảm quan, rung động như nước chảy my bay, nhịp điệu thơ trữ tnh diệu vợi..  để rồi anh ngậm ngi xao xuyến  với đỉ thay của thời gian :

Huế ơi Huế ! Dng Hương từ vạn cổ
Ai đặt tn mang nguyn vẹn hnh hi 
Từ thuở no em l nguồn cm hứng 
L nng thơ l mun vạn lời ca  
Cửa biển Thuận An , Chu về  hợp phố  
Mặn ngọt ngậm ngi con nước đổi thay 
Đại dương mnh mng lng thuyền e ngại 
Bởi đời thuyền mi mi một dng sng 
Mi đẩy cu h từ thượng nguồn vọng lại 
M  hạ nguồn nghe xao xuyến trong lng 
Tuổi thơ ta lỡ một lần ngu dại  
Bỏ Huế rồi ta bỏ cả dng sng  

            Nước sng tri về biển theo bốn ma đổi thay, như Tản Đ đ viết nước đi ra biển lại mưa về nguồn . Đời TTPS cũng như những dng nước biển, anh đ đến với biển trong mu xanh v tuổi mộng   :

Biển ơi ! cho ta mu o
Trắng như lng mới vo đời
Đm về lang thang bi ct
M hồn bay bổng ngoi khơi
Một chm sao rơi trn tc
Một mảnh trăng soi giữa dng
Chừ ta l con ốc nhỏ
Mượn hồn sng vỗ đại dương
Biển ơi ! sao ta cứ gọi
Tu đi biền biệt khng về
Ta với tu chỉ l bọt biển
Tn mộng rồi sau kiếp đam m
Biển ơi ! cho ta ging mu
Giang hồ từ thuở me sinh
Ta đi biển xanh mu nước
Ta về biển trắng bạc tnh
Trng dương cho ta gởi lại
Người tnh yu dấu ta thương
Con tu ngy đm xui ngược
Mnh ta ci ct dặm đường

                                  Đ Nẵng

Tuổi đời, tnh yu l những mộng ước đợi chờ, rung động của con tim, con đường xưa đưa tới  trường Sao Mai, anh đ trốn học v đi mắt bờ mi, hnh bng yu kiều ấy như đọng lại ở lng thi nhn với bao luyến tiếc :

Em ...c học tr trường Sao Mai
Đi mắt dễ thương sao hững hờ
Mi hồng chm chm cười tinh nghịch
Như bảo thầm, anh l kẻ ngu ngơ
Hng phượng trường em đ trổ bng
Vấn vương anh nhặt cnh phượng hồng
Ma hạ đi qua rồi trở lại
Phượng hồng vẫn đỏ thắm trong anh
Phan chu Trinh những chiều trốn học
Đứng dưới gốc me trước cổng trường
L me xao xuyến niềm tm sự
Khng phải trường anh ... anh vẫn thương

Thơ TTPS tượng trưng cho tnh non nước, cho ruộng đồng bao la bt ngt , cho thnh phố Đ Nẵng thn yu, dưới đm trăng vng nhẹ nhng soi bng, buổi trưa h nắng gắt đổ trn mi tc thề của em trong gi lộng. Đường L Lợi ngập đầy hoa phượng đỏ, đường Thống Nhất với những hng cy kiềng kiềng rợp bng . TTPS đ trở về Đ Nẵng với những vần thơ trọn vẹn, l suối nguồn hạnh phc, tnh yu giữa dng đời v biển cả

Anh về Đ Nẵng tm em
Con đường L Lợi m đềm ngy xưa
Giờ cn một cht nắng trưa
Hằn in kỷ niệm ngy xưa  chng mnh

My bay về ni Sơn Ch
Tiếng chim tu h Tin- Sha vọng về
Nhớ em ngy đ tc thề
Yu thm Đ Nẵng  lng nghe nặng buồn

Ti đem nỗi nhớ cất trong vườn
Rực rỡ ma h hoa ngt hương
Thế m bỗng chốc bầu khng kh
Một nửa phai tn nửa ho hon


H về  Phượng rơi trn lối đi về
Ve sầu rền rĩ nắng h vừa ln
Chia tay sch vở ưu phiền
Một chn trời rộng vo miền viễn khơi
Tay ta nắm chặt tay người
Cổng trường khp kn ngn khơi gọi mời
H ơi ! thương nhớ bồi hồi
Tri tim ở giữa khung trời thnh thang
Nghe sao rạo rực ln đng
Dng xanh lưu bt lấp trn tương tư


            Với tm hồn mang nặng tnh qu  của TTPS bng bạc trn hoa đồng cỏ nội, từ miền Trung nắng chy, cho đến Mỹ Tho miền Nam tr ph ph nhiu, những đn c trắng bay trong rng chiều, tiếng so diều vi vu bn lũy tre xanh, những cu h tiếng ht ru con, nụ cười hồn nhin của c thn nữ, trn con đ đưa khch sang sng. Tất cả hnh ảnh đẹp của qu hương chỉ cn lại trong lng người viễn xứ. TTPS  l nạn nhn của biến cố lịch sử, sau 30.4 1975 phải học tập cải tạo, được về anh đ đưa gia đnh ra khơi vượt đại dương tm lẽ sống, chiếc ghe nhỏ cập bến Hongkong v đ chọn Paris từ năm 1981 lm qu hương thứ hai. Bn ging sng Seine lun gợi cho TTPS tưởng nhớ những ging sng qu mẹ:

 

Em sinh ra ven bờ sng Vm cỏ
Hng dừa bung lơi suối tc thơm lnh
Hương la nồng nng mi người thiếu nữ
Tiếng so diều cao vt luỹ tre xanh

 

Mỹ Tho ... Mỹ Tho ... qu hương em đ
C tnh anh thương em theo sng vỗ
Con đ ngang đưa lữ khch sang sng
Mưa nắng hai ma tha thiết yu em
Rồi một ngy chiến chinh trn khi lữa
Mỹ Tho ơi ! một lần xin từ gi
Ging sng Seine tương tư ging sng Cửu
Mang nỗi niềm thương nhớ đến phương xa

Ta du nhau tm về nơi xứ lạ
Tnh anh cho em nỗi nhớ qu nh
Qu hương anh chỉ c một ging sng
Anh khn lớn theo ging đời tri nổi

 

 

Hnh trang ra đi cuả TTSP cũng như bao nhiu thuyền nhn khc l hai bn tay trắng, sợ bị bắt ở t v sợ biển  khơi  dậy sng, biển lc đẹp th bnh yn nhưng lc  phong ba đ vi chn thn phận hng trăm ngn người xấu số  trn đường vượt thot tm tự do . TTPS đ ni ln nỗi lng người đi, bước chn qua bao bờ bến lạ, từ ngy nương cnh gi trng dương giạt tri đời mưa nắng ..  

 

Từ thuở ra đi hai bn tay trắng
Đeo trn lưng một khối nặng ưu phiền
Quen tiếng ni tiếng cho trăm ngả
V tiếng mời h hẹn gọi thnh thang
 
Phố người ta sao ci g cũng lạ
Ly c ph đắng ngắt bờ mi
Những cnh cy  tuyết phủ đầy cuốn l
Như kẻ xa nh  mi tc bạc phơ

 

Theo dng người dưng  lun lun vội v
Trắng đen vng anh đi giữa c đơn
Thm tiếng ni mẹ sinh từ thơ ấu
Thm t m Quảng mẹ nấu buổi hong hn

 

Chng ta lớn ln v sống trong hon cảnh của đất nước chiến tranh, đ trải qua qu nhiều biến động. Khng phải đợi đến lc xế chiều chng ta mới nhận thức được những mất mt lớn lao của tuổi trẻ trong thời ấy, những mong manh, những ngơ ngc, những mất mt đớn đau theo dng đời. TTPS đ ngoi lục tuần nhưng thơ anh cn rất trẻ, trong sng v trữ tnh

 

Một ngọn nến chập chờn tầm gi thổi

Tuổi su mươi đời chưa hết lung linh

Thi xin được bnh yn ln sng nhỏ

Một chiều thu thuyền lặng lẽ ra khơi

 

Mi tc ngy xưa đ
Giờ trắng cả đường ngi
Thuyền nằm im bến cũ
Gc mi cho bung xui

 

Thn phận lưu vong, tuổi xun đi qua tc đ bạc mu thời gian, TTPS đ gc mi cho về hưu năm 2003, ước vọng ngy về như nước chảy xa nguồn, nhưng vẫn mịt m trong ngậm ngi ảo vọng ! chỉ cn lại mối tnh gi chung thuỷ, niềm vui của tuổi xế chiều với cc chu nội ngoại, thật hạnh phc tnh nghi su xa, đy cũng một thin tnh sử của cuộc đời v định mệnh ;

 

Tuổi xun no c đợi
Tnh yu đu c chờ
Tnh đầu tnh khờ dại
Cuối đời tnh nn thơ

 

Kỷ niệm trong như ngọc
L chứng tch tnh yu
Ma thu l vẫn rụng
Tnh nồng vẫn thuỷ chung

 

Thu về với mu cỏ a l vng rơi, đng lạnh trời Paris tuyết phủ, bn gc trời ring ci hồn người viễn xứ vấn vương những nỗi buồn v vọng, cho hạt bụi mờ bỏ lại đằng sau

 

Cuối đời giấc ngủ khng cn mộng

Trời vẫn xanh xanh mi trong hồn

Bỏ lại đằng sau tnh dịệu vợi

Hạt bụi mờ trong ci hư khng

 

Đ Nẵng Quảng Nam qu ti v TTPS đ lớn ln từ đ, thơ anh l một vm trời thương nhớ. Đọc thơ anh thấy đời bớt muộn phiền, thơ anh trọn vẹn tnh người tha thiết với qu hương, tm về sng biển bao la ha mnh vo cuộc sống bao dung ấp ủ yu thương. Hy vọng thi tập đầu tay của TTPS sớm trnh lng cho độc giả thưởng thức những tnh độc đo thơ khng so ngữ, nhưng tuyệt diệu thiết tha . Xin nhường lại cho độc giả, một khm ph mới lạ, tươi mt trong vườn thơ mun vạn sắt mu ....

                                                                                       

 Nguyễn Qu Đại

 

trở lại