NƯỚC CH TM

 Tuấn Anh TRẦN TRỌNG HẢI  (HAIJ)     

 

     Trại t cải tạo YN BI

     Miền thượng du Bắc Việt

     Thng 4-1977

 Tay cầm con dao quắm, ti ci đầu bước theo cc anh em bạn t để vo rừng chặt nứa. Hm nay trại t cải tạo ra chỉ tiu cho mỗi người chng ti phải chặt đủ năm mươi cy nứa. Nhm của ti gồm c hai mươi bảy người, chia lm mười ba cặp. Cn lẻ một mnh ti nn ti đnh phải độc hnh. Ni tếu cho vui vậy thi, chứ thực ra ti thch đi một mnh, ngoại trừ khi cng việc bắt buộc phải c hai người như khing gỗ chẳng hạn. Những khi như vậy ti thường đi cặp với Cung Trầm Tưởng v chng ti rất thn nhau v hơn nữa sức khoẻ của ti cn kh hơn anh nhiều. Mỗi lần đi cặp vc cy với anh, ti đều ginh phần gốc mặc d anh cứ nằng nặc đi bnh đẳng. Thế rồi một hm anh cất tiếng:

         - Cậu để tớ vc thử đằng gốc xem sao.

         Ti đồng v cố tnh đưa vai vc vo pha gần giữa thn cy cn Cung thi sĩ th vc ở pha gốc. Anh đi trước cn ti đi sau. Đi được một đoạn, Cung thi sĩ ln tiếng:

         - , cậu xem, tớ cũng khoẻ như cậu, đu c nặng g mấy!

         Ti đi pha sau chỉ im lặng tủm tỉm cười rồi nhẹ nhng li vai về pha sau gần st đầu cy gỗ.

         Chỉ chưa đầy ba giy đồng hồ, Cung thi sĩ lắp bắp:

         - , toa, sao nặng qu!

         - Muốn bnh đẳng th phải chịu nặng thi, cn than chi nữa.

         Đa cho vui         một cht chứ lc đ ti vội vng nhch vai về pha giữa thn cy v biết chắc anh khng chịu nổi sức nặng của cy gỗ. Kể từ đ về sau Cung Trầm Tưởng khng hề nhắc tới hai chữ bnh đẳng nữa.

         Hm nay chng ti đi chặt nứa th anh nghỉ bệnh. Cơn bệnh của anh ko di đến gần hai tuần m vẫn chưa khỏi. Anh bị cảm lạnh kể từ hm anh nghe lời xi dại của ti lội qua con suối nước ngập đến tận cổ. 

         Đi rừng một mnh l điều khng nn v rất nguy hiểm v nhất l khng c người bn cạnh để gip đỡ khi hoạn nạn. Nhưng ti vẫn c ci th đi một mnh.

         Lần ny cũng vậy, ti lại độc hnh.

         Vừa tới chỗ ng ba quen thuộc, ti bn tch ra khỏi nhm bạn để tiến su vo khu rừng nứa nằm kh su trong ni. Ti đ nhiều lần vo khu rừng ny để tm gỗ, giang v nứa nn chỉ trong vng hơn hai tiếng đồng hồ sau ti đ chặt xong năm mươi cy nứa rồi b lại thnh hai b. Thế l xong chỉ tiu. Nhiệm vụ của người t đ xong. Ti bn vc hai b nứa ra ngoi ba rừng, dựng bn vch ni để xế chiều sẽ mang về trại. Cn by giờ thời gian cn lại l của ring ti.

         Lần theo con đường mn dẫn su vo trong ni, ti len lỏi đến bn đồi sắn của người Ty. Nhn trước nhn sau một lc lu khng c ai, ti lấy tay bới gốc sắn, chọn một củ nhỏ khoảng một gang tay, vặn đứt khỏi gốc rồi lấy tay vun đất lại cho mất dấu tch.

         Cứ thế ti ăn sống. Ti chỉ dm ăn củ nhỏ vừa đủ để cầm cự ci đi. Ti khng dm ăn nhiều v biết trong sắn c chất độc, nhất l khi ăn sống. Khi vừa tạm no bụng, ti tiếp tục lần theo con đường mn dẫn tới một con suối m ti đ nhiều lần đặt chn tới. Ti tự đặt tn cho con suối l Ngọc Tuyền! Thi th cứ thi vị ha như vậy để thấy đời vẫn cn mầu hồng d cho thn xc mnh đang bị giam hm  trong chn tầng địa ngục!

         Lc ny mặt trời đ ln cao. 

         Dng suối trong suốt nhn thấu tận đy. Ti bất chợt qun đi thn phận t đầy v cảm thấy thn xc mnh như đang ha lẫn với thin nhin. Ti cởi hết quần o v từ từ bước xuống dng suối. Nước mt lạnh lm ti cảm thấy tinh thần sảng khoi. 

         Lần m theo dng suối, ti hụp lặn trong ci vũng nước do con suối tạo thnh v dng suối bị chận lại bởi một tảng đ rất lớn chắn ngang. Vũng nước kh lớn, đường knh khoảng năm thước v chiều su cũng vừa ngang tầm ngực. 

         Bất chợt ti nhn thấy một con tm đang  di chuyển bn dưới những chiếc l mục nằm st gần bờ. Ti nhẹ nhng tiến lại đưa hai tay chụp bắt. Con tm bng một ci biến mất. Ti tiếc hi hụi. 

         Thế rồi trong khoảnh khắc, bất chợt ti nhớ tới những ngy sống trn cc chiến hạm. Nhất l những ngy mới ra trường khi cn đeo lon Thiếu y. Mỗi khi chiến hạm neo nghỉ bến tại cc hải đảo Miền Trung hoặc những hải đảo miền Ph Quốc, ti thường rủ nhn vin đi săn c hoặc tm hm. 

         Ti cn nhớ mi lời anh T Văn Giốc khi đ anh l Người Nhi huấn luyện vin bơi lội tại trường Sĩ Quan Hải Qun Nha Trang. Anh đ chỉ  dẫn chng ti cch bắt tm hm: 

Cc anh phải nhớ l loi tm, đặc biệt l tm hm, chng rất t m. Do đ khi cc anh lặn xuống su thấy chng ở trong hang l đầu ra th đừng vội hnh động g cả. Cc anh đợi một lc rồi thật từ từ tiến lại gần. Lc đ n sẽ thụt vo trong hang. Cc anh thọc cy c ngoo vo trong hang rồi để đầu mc cu nằm ngang v đừng động đậy g hết. Cc anh phải kin nhẫn chờ, c khi tới mươi mười lăm pht. Khi no thấy ci ru của n l ra khỏi hang ngoe nguẩy th cc anh nhẹ nhng lấy đầu ngn tay cũng ngoe nguẩy chạm nhẹ vo ru của n. N sẽ thụt vội vo trong, nhưng rồi n sẽ từ từ tiến ra. Cc anh cứ lập lại hnh động như trn rồi từ từ li dần đầu ngn tay. Lc ny con tm hm sẽ lộ bản chất t m v tiến dần ra cửa hang để đưa những sợi ru cạ vo đầu ngn tay của cc anh. Đến lc ny, chờ cho thn con tm hm trườn qua khỏi mc nhọn của c ngoo th cc anh vặn ci c ngoo chn mươi độ đồng thời đưa tay kia chụp lấy ru của con tm hm. Phản ứng tức thời của con tm l bng thụt li, do đ mnh của n sẽ mắc vo mc nhọn của c ngoo.

         Thế l ti chợt bừng tỉnh khi nhn kỷ lại những con tm đang ngoe nguẩy ci ru, np dưới những chiếc l mục trong vũng nước ny. Ti thức được rằng mỗi con đều cần c một ci hang. Ti bn bụm bn tay phải lại v từ từ di chuyển bn tay về pha chiếc l mục rồi hạ bn tay xuống dần st với chiếc l. Con tm liền bng mnh ra khỏi chiếc l. Ti liền đưa bn tay tri bụm lại v chận về pha lưng con tm. Con tm xoay mnh tm hướng bng, ti cũng xoay bn tay tri chận ở pha lưng của n, đồng thời tay phải của ti hạ dần xuống. Khi đ nh sng của mặt trời đ bị bn tay phải của ti che lại nn con tm cứ tưởng l n đang nằm trong hang. Tiếp theo, ti di chuyển bn tay tri lại gần với bn tay phải. Hai bn tay đều bụm lại. Con tm nhc nhch xoay chiều định bng. Ti bn di chuyển bn tay phải st xuống mặt đất để chặn hướng bng của n, đồng thời bn tay tri di chuyển lại gần với bn tay phải. Kế tiếp ti từ từ khp chặt hai bụm tay lại. Lc ny con tm nằm gọn trong lng hai bụm tay của ti m n cứ yn ch l đang nằm trong hang nn khng hề nhc nhch. Thế l ti c được một ch tm. Ti bn đt ngay vo mồm nhai. Khng phải ti nhai ngấu nghiến đu. Ti nhai một cch từ từ v nhẹ nhng để tận hưởng ci hương vị độc đo của n v ban ny ti đ no một bụng sắn rồi. Cứ vậy, ti bắt nốt ba con tm cn lại trong vũng nước.

         Ăn xong bữa ăn thịnh soạn, ti lại tiếp tục cuộc phiu lưu ln pha đỉnh đồi. Những ngọn đồi thuộc vng Ba Khe của tỉnh Yn Bi ny đều đ được quy hoạch để trồng tr. Tuy nhin c những ngọn đồi v đất khng được tốt nn người ta khng khai quang để trồng tr, do đ ngọn đồi vẫn cn l cnh rừng b hiểm v u tịch như ngọn đồi ny.

         Ln đến đỉnh đồi, bất chợt ti thấy một vng đất bằng phẳng, diện tch khoảng một trăm mt vung. Trn mảnh đất đ c khoảng năm mươi cy tr gốc lớn bằng cườm tay nhưng cằn cỗi v xc sơ c lẽ v khng ai chăm bn. Sau ny ti mới biết đ l những cy tr trồng th nghiệm lc ban đầu của nng trường tr Trần Ph.

 

         Lc ny mặt trời đ đứng bng. 

         Bn cạnh mảnh đất trồng tr c một cy cổ thụ. Ti bn ngả lưng đnh một giấc bn cạnh gốc cy.

         Khoảng một tiếng đồng hồ sau ti chợt thức giấc. Vừa vươn vai đứng dậy, ti bất chợt trng thấy một nhnh cy con vươn cao ln khỏi lm cy um tm nằm st ngay bn cạnh mảnh đất trồng tr. Ti lại gần th thấy đ chnh l cy tr, cao khoảng hai mt nhưng thn của n chỉ bằng ngn tay t. C lẽ đy l cy tr hoang do những cy tr trồng th nghiệm đơm hoa kết tri rụng xuống đất v bị mưa gi cuốn đi rồi nảy mầm v sinh trưởng. C lẽ v nguyn kh sinh tồn của cy tr ny qu mạnh nn gen của n đ biến đổi từ thn mộc chuyển sang thn thảo để c thể vươn ln cao nhanh hơn lm cy bao phủ n. C lẽ v vậy nn thn của n rất nhỏ v mềm so với những cy tr bnh thường.     

Ti tiến lại gần cy tr lạ. Đọt của n to v nhọn giống như đầu bt lng. Ring chiếc l kế tiếp ci bp đ to bằng hai ngn tay. Chiếc l kế tiếp to gấp đi. Chiếc l thứ ba to bằng bn tay. Tiếp theo, những chiếc l bn dưới cũng to nhưng rồi nhỏ dần. 

         Ti đưa hai ngn tay sờ chiếc l thứ ba v đ l chiếc l to nhất. Mặt trn của l hứng nh sng mặt trời nn c mầu xanh, mầu xanh của những l tr bnh thường. Nhưng khi ti lật mặt dưới của chiếc l ny th ti bất chợt sửng sốt. Mặt dưới của l c mầu tm giống như mầu tm của l mơ tam thể (l thi địt). Ti đưa đầu ngn tay r trn mặt sau chiếc l v cảm thấy mịn như nhung v ngoi mầu tm, mặt sau chiếc l cn c một lớp lng măng giống như lng măng của l mơ nhưng dầy hơn v mượt hơn. Ti liền đưa tay ngắt lấy đọt tr v năm chiếc l rồi đảo mắt nhn quanh xem cn cy tr no khc giống như vậy khng. 

         Chỉ trong vng hai mươi mt chu vi, ti hi thm được 9 chiếc l của ba cy tr giống như vậy nữa. Trong lng hn hoan mn nguyện, ti thấy buổi lng du hm nay thật th vị v nng lng về trại để kể lại sự việc cho Cung Trầm Tưởng nghe.

         Ra đến ngoi bi rừng, ti nắm tay bp nt hai mươi chiếc l tr rồi nht su vo đầu ống nứa. Ti phải lm như vậy v nếu để trong ti o hoặc ti quần sẽ phồng ln, khi đi qua trạm gc những tn gc cổng sẽ nghi v khm xt, lc đ hậu quả sẽ khn lường, c thể bị cm như chơi v cai t sẽ buộc tội ăn cắp ti sản X Hội Chủ Nghĩa.

         Về đến trại, vừa qua khỏi cổng ti thở pho nhẹ nhm. Ti lấy dao chặt đoạn ống nứa đựng l tr với cung cch lm ra vẻ như chặt ống nứa để lm tăm xỉa răng. 

         Vừa bước vo trong ln, ti tm Cung Trầm Tưởng v hỏi anh cho mượn ci lon g. Đ l ci lon dng để đựng sữa bột dnh cho em b m đa số chng ti mang theo để đựng nước uống. Ci lon c dung tch khoảng một lt. Ti vội nht nắm l tr nt bấy vo lon g rồi tất tả đi xuống nh bếp để xin nước si. 

         Thật l xui xẻo. Nước si vừa mới hết m bếp cũng đ tắt rồi. Anh bạn nấu bếp ni:

         - Nước đang si th hết nhưng cn một t dưới đy chảo chắc cũng khoảng chn mươi độ. Anh xem nếu dng được th lấy.

         Ti đnh mc nước đổ vo g.

         Về đến chỗ nằm trong ln, ti thấy Cung Trầm Tưởng ku mệt v ngồi tựa lưng vo vch. Ti đến bn cạnh v đặt g nước gần bn anh. Khoảng mười pht sau ti mở nắp g, một mi hương thơm lạ phảng phất bay theo hơi nước. Ti rt ra hai ci bt. Cặp mắt Cung Trầm Tưởng bỗng nhin nheo lại:

         - Ci g thế ny! Nước g m tm ngắt vậy?

         - Th nước ch tươi chứ g nữa!

         Thắc mắc vậy chứ hai người chng ti đều cầm hai bt nước ln uống.

         Một vị ngọt dịu pha lẫn mi hạnh nhn thấm vo cổ họng. Ti v Cung Trầm Tưởng cả hai đều buột miệng:

         - Ồ!

         Ngồi nhm nhi khoảng mười lăm pht, ti rt nốt chỗ nước cn lại vo bt Cung Trầm Tưởng. Anh uống hết một hơi rồi kh một tiếng sảng khoi.

         Chưa đầy năm pht sau, Cung Trầm Tưởng vun vai bước xuống đất rồi bước tới bước lui một cch hng dũng:

         - Thần dược, thần dược!

         Quả thực bt nước ch tươi mầu tm đ c tc dụng thật thần kỳ. Ti cảm thấy người trn đầy sinh lực, tinh thần sảng khoi. Ti hỏi Cung Trầm Tưởng, anh ni anh cũng thấy hệt như ti.

         Thế l mấy hm sau, c dịp vo khu rừng nứa nơi c đồi tr hoang, ti soạn lại bổn cũ. Về đến trại, may mắn c nước đang si, ti liền hm một g. Nhưng khi rt nước ch ra bt th thấy khc hẳn lần trước. Lần ny nước ch c mầu tm lợt pha lẫn với mầu xanh vng chứ khng tm đậm như lần trước v đặc biệt khng ngửi thấy mi hạnh nhn.  Đng l bt nước ch xanh giống như những  bt nước ch xanh bn ở ngoi qun nhưng c điều vị của n cht hơn lần trước. 

         Ti hết sức ngạc nhin v thất vọng. Khng hiểu tại sao lại c chuyện khc nhau giữa hai lần. Đặc biệt lần ny mất đi mi hạnh nhn!

         Thế rồi khoảng hai tuần lễ sau ti c dịp ln đồi tr hoang lần nữa để tm hi những chiếc l tr đặc biệt. Lần ny ti lấy nước si rồi để cho nguội bớt khoảng chn mươi độ mới đổ vo g.

         Vư rt ra hai ci bt, ti v Cung Trầm Tưởng đều bất chợt la ln:

         - ! C thế chứ!

         Hai bt nước ch tươi mầu tm với hương thơm thoang thoảng mi hạnh nhn: Ci m chng ti đang chờ đợi!         

         Khoảng mười ngy sau ti lại c dịp ln ln đồi tr hoang. Lần ny khi về đến gần cổng trại ti tm cch nht những chiếc l tr m ti cố tnh giữ nguyn vẹn cất dấu vo chung quanh cạp quần. Ti rng tht bụng để điều chỉnh p lực cho khỏi dập những chiếc l tr qu hiếm. Thot qua khỏi cổng, vo đến bn trong ln, những chiếc l tr vẫn cn nguyn vẹn khng bị dập nt như những lần trước. Ti h hửng v hy vọng một kết quả tốt đẹp hơn. 

         Nhưng lần ny nước ch tươi mặc d vẫn c mầu tm lợt nhưng tự nhin mất hẳn mi hạnh nhn, v ngược lại nước ch c vị cht hơn.

         Ti hết sức thắc mắc nhưng rồi sau đ cũng qun đi v khng cn tm đu ra l tr đặc biệt c mặt sau đầy lng tơ mầu tm. Nhưng d sao nước ch tm cũng đ gy cho Cung Trầm Tưởng v ti những ấn tượng mạnh mẽ. V vậy thời gian kế tiếp sau đ ti thường gh qua những đồi tr của nng trường tr Trần Ph để hi trộm những l tr tốt nhất đem về pha uống.

         Thế rồi sau nhiều lần thực nghiệm ti mới đi đến kết luận: L tr tươi của những cy tr bnh thường phải được v nt trước khi chế nước si. Nếu pha với nước si một trăm độ th mất mi hạnh nhn nhưng nước ch đậm đ v cht hơn. Nếu pha với nước si chn mươi độ th nước ch sẽ c mi hạnh nhn nhưng mất đi vị cht v đậm đ. 

         Một điều đng ni l tất cả những l tr bnh thường bn ngoi chợ d pha với nước đang si hoặc để nguội khoảng chn mươi độ cũng đều cho nước mầu xanh lợt hoặc vng chứ khng hề c mầu tm. Ring chỉ c những l tr hoang, thn thảo m ti tm được trn đồi tr hoang Trần Ph; những chiếc l tr m mặt sau mầu tm thẫm v c lng tơ th những chiếc l đ mới cho nước ch mầu tm m thi.

         Sau khi khm ph ra điều đặc biệt về những l tr ny, ti chợt nhớ tới những sự việc lin quan m từ nhỏ ti hằng thắc mắc nhưng chưa hề được giải thch. 

         Ti nhớ hoi những buổi theo mẹ đi chợ lng qu. Ti nhớ hoi những hnh ảnh c bn l tr tươi. L tr tươi được bn theo rổ. Rổ được dng lm đơn vị đo lường. Sau khi thoả thuận gi cả, c bn hng bốc một nắm l tr bỏ vo rổ rồi cơi ln cho đầy c ngọn. Người mua đổ l tr vo thng của mnh rồi trả lại rổ cho c bn hng đồng thời ni một cu: Thm nh. Vư dứt lời, người mua gồng bn tay, ngn ci cong ln cng với bốn ngn kia lm thnh một gọng kềm rồi nhanh nhẹn thọc su vo thng l tr của người bn hng bp thật chặt một nắm thật lớn. Thế l c bn hng ku tong ln. Nhưng tiếng ku chỉ để lấy lệ, v c bn hng vội vng lấy hai bn tay gồng ln bp chặt những l tr nằm hai bn mp bn tay cứng ngắc của người mua. Thế l hai người giằng co nhau một hồi lm nt bấy nắm l tr. Sau cng người mua cũng cn được nguyn một mắm l tr nt bấy trong tay. Số lượng l tr nt ny cũng gần tương đương với số lượng l tr mua chnh thức.

         Đến by giờ ti mới chợt thức được về truyền thống pha nước ch tươi của hầu hết người dn Miền Bắc l v dập l tr trước khi đổ nước si.

         C lẽ v đằng no l tr tươi cũng cần phải bp cho dập nt trước khi pha để c được ci vị cht v đậm đ của bt nước ch xanh, do đ mới nẩy sinh ra ci tục thm  v giằng co khi mua bn l tr.                                                                                                                                                                                                                             Tuấn Anh TRẦN TRỌNG HẢI  (HAIJ) 

Trở lại