Tru trong đời sống khoa học

 Nguyễn Qu Đại  

Từ lễ Ging sinh đến Tết dương lịch thời tiết ở u Chu thuộc ma Đng gi lạnh, khc bn qu nh Tết m lịch ấm p phố chợ mua bn rộn rng, tấp nập, hoa qủa, đủ loại khoe sắc. Bnh tt, bnh chưng gi chả, cc loại mứt, mứt dừa, mứt b, mứt meHồi tưởng lại ma xun qu hương, kỷ niệm xa xưa vẫn cn trong k ức của mỗi chng ta kh c thể phi pha theo thời gian. Những lần Tết m lịch đến, người Việt ở hải ngoại đều tổ chức Tết cổ truyền theo phong tục chu v thực hiện những giai phẩm xun.

Theo quan niệm từ xưa người sinh vo năm Sửu th gọi l tuổi sửu. Theo Thập Nhị Chi (十二支, shrzhī) 12 con gip l: T, Sửu, Dần, Mẹo, Thn, Tỵ, Ngọ, Mi, Thn, Dậu, Tuất, Hợi. Được dng tại cc nước Đng như: Việt Nam, Trung Hoa, Đại Hn, Nhật Bản, Đi Loan, Singapore tuy nhin c vi khc biệt nhỏ, Việt Nam gọi năm Mo l mo, ngược lại ở Trung Hoa, Đại Hn, Nhật Bản gọi l thỏ, Nhật Bản, gọi năm Mi l cừu, năm Hợi l heo rừng.


Thập nhị can được chia thnh hai cực m - dương v ngũ hnh, trong đ con tru (Sửu) thuộc m. Trong khi kết hợp với thin can, những con vật mang tnh m cũng được kết hợp với yếu tố m v những con vật mang tnh dương cũng được kết hợp với yếu tố dương của thin can. Những yếu tố m của thin can (cn gọi l thập can
十干; pinyin: shgān) năm m l: (Ất, Đinh, Kỷ, Tn, Qu); Năm thuộc dương (Gip, Bnh, Mậu, Canh, Nhm). Như vậy, Sửu trong địa chi chỉ được kết hợp với: Ất, Đinh, Kỷ, Tn, Qu. Do đ, chỉ c những năm Sửu l: Ất Sửu, Đinh Sửu, Kỷ Sửu, Tn Sửu v Qu Sửu chứ khng thể c những năm Sửu khc. Năm Sửu chỉ thời gian từ 1 giờ tới 3 giờ sng.

Năm 2021 theo Can - Chi l năm Tn Sửu, bắt đầu từ ngy12/2/2021 đến 31/01/2022 dương lịch. Ti sưu tập ti liệu về năm Sửu/ tru, để độc giả tham khảo, v con tru gần với đời sống nng nghiệp Việt Nam từ nhiều thin nin kỷ, hnh tru được khắc trn trống đồng thời Đng Sơn.

Họ hng nh tru trong khoa học

Tru thuộc bộ nhai lại (Ruminantia)
Giới (Kingdom, regnum) động vật (Animalia)
Lớp (class) động vật c v (Mammalia)
Bộ (order) bộ guốc chẳn (Artiodactya)
Họ (Family) tru, b c sừng Bovidae
Phn bộ họ b (Boviae)
Chi (genus) tru (Bubalus)
 
Theo ti liệu tru rừng sống trn Chu lục l tổ tin của cc loại tru nh. Tru rừng ở chu được chia lm 2 loại: Wild Asiatic Buffalo, Wild Water Buffalo (Bubalus arnee) cc loại tru được thuần ho thnh tru nh: House water buffalo (Bubalus bubalis) Water Buffalo, Asian Buffalo, Asiatic Buffalo, Indian Buffalo.

Tru rừng sống từ bn đảo Ấn Độ đến Trung Hoa, đầu trn di từ 240-300 cm, đui lng cứng di 60-90 cm, vai cao từ 150-190cm, sừng di nhọn v cong. Trọng lượng từ 800-1200 kilo, lng mu đen, xm hay nu, c thể sống đến 25 năm, thường sống chung với nhau một bầy v c những con tru đực đầu đn to con mạnh sừng di nhọn chống lại cc loại th dữ khc (đời sống, tập tnh cc loại tru rừng đều giống nhau). Tru ci hng năm, sinh một con ngh thời gian chửa đẻ hơn 310 ngy. Hiện nay chỉ cn một số t sống ở trn rừng Đng Nam : Thi lan, Việt Nam, Lo, Malaysia, Sir Lanka, Borneo, Birma v Cambodscha.

Tru ln Anoa nhỏ con ở Đng Nam gồm cc loại: tru ln đồng bằng Anoa
(Bubalus depressicomis) tru ln miền ni Anoa (Bubalus quarlesi); cn cc loại tru ln Tamarau, Tamaraw, Tamarao, Mindorol (Bubalus mindorensis), những khảo cứu về cc loại tru ở: Trung Hoa, Ấn Độ, Ba Ty, Đng Nam v c Chu cho thấy qu trnh thuần ho, phối giống khc nhau. Hnh dạng tru nh lớn nhỏ theo từng điạ phương, sừng, mu da cũng khc nhau, tru nước (Water buffalo/ Bubalus arnee) hơn 150 triệu con được thuần ha trn thế giới. Ở Việt Nam c giống tru nh tn khoa học gọi l Buffalusindicus. Người Việt chọn v lai giống nhiều loại, tru nhỏ con để ko cy, loại to con để ko gỗ, tru da xanh đen, xm sẫm, nu, vng nhạt, c loại da sng hồng, lng mu trắng, nn người ta gọi tru trắng, tru đen. Sừng di, ngắn cong khc nhau để sống ph hợp với thin nhin, da tru mướt lng bng dy, tuyến mồ hi khng pht triển v khng thot ra ngoi được nhiều để hạ nhiệt cơ thể, để giải nhiệt chng c thi quen thch nằm nơi no c nước hay snh lầy, cho nn những lc khng kh ma h nng sau khi cy ruộng, thn nhiệt tăng cao, oi bức kh chịu, miệng tru thở ra bọt trắng, phải dầm mnh trong nước. Răng tru chỉ c một hm dưới, lưỡi di quơ l, cỏ, cả thn cy đưa vo miệng rồi nghiến bằng hm, dạ dy tru c bốn ngăn để chứa thức ăn v nhai lại, chn c hai mng. Tru rừng nhn chung giống tru nh nhưng c vc sừng rộng v di hơn, chng di động nhanh v nhẹ nhng hơn tru nh. Kh hậu ẩm thấp của rừng nhiệt đới khng lm ảnh hưởng đến sức khoẻ của tru, nhưng những năm ma đng ở miền Bắc Việt Nam qu lạnh đ lm cho hng ngn con tru chết rt.

Trn thế giới quốc gia nui tru nhiều nhất l Vng Ty Bắc Ấn độ c nhiều loại. Hơn 77 triệu con gồm hng chục giống tru khc nhau như: Murrah, Nilli Ravi kundi, Surji, Mehsana, Jafarabadi, Kelabandi, SambaipurLoại tru Murrah sừng xoắn, c nhiều nơi trn thế giới nhưng khng chịu được nng, Người Ấn thờ b nn pht triển nui tru để ko cy, ăn thịt lấy sữa v sữa tru c t Cholesterin trong lc sữa b c đến 3,14mg v nhiều chất: Kalzium, Eisen, Phosphor v Vitamin A. Hầu hết 90% tru sinh sống ở Đng Nam Chu Thng thường tru ci đẻ 3 năm 2 lứa. Tru mẹ cũng nui con bằng sữa của mnh. Sức sản xuất sữa của tru ci thấp, chỉ đủ cho con b.

Ở Trung Hoa cũng như Tibet (Ty Tạng) c loại tru Yak (c người gọi l b) thn di 3,25m cao 2m, nặng hơn 1000 kilo, sức khỏe dẻo dai lng mu: đen, đỏ nu trắng, nhờ nhiều lng nn chịu đựng được thời tiết gi lạnh, trn dy Hy M Lạp sơn, ni Alpen hay Canada. Đức Đạt La Lạt Ma thứ 14 (Dalai Lama) ngy 17.4.1959 ngi bỏ trốn khỏi cung điện ở Lhasa, vượt đo ni sang tị nạn đến Dharamsala Ấn độ, trn đường bị bệnh tiu chảy ngi phải cưỡi loại tru Yak (Bos mutus).

 

Cc Quốc gia Luỡng H, Caucacus (Nga) cho tới vng Balkan nui nhiều loại tru để lấy sữa v ăn thịt. Những loại tru nầy lng da xm đen, rất t mu hung đỏ c đm trắng ở đầu, chn v đui, đi khi loang trắng ở mnh, sừng di xoắn uốn cong thnh hnh lưỡi liềm. Ai Cập loại tru thường thấy l: Beheri v Saidi sừng ngắn hơi cong về pha sau.  

Tại Mỹ c loại tru rừng American bison hay tru của dn da Đỏ Indian buffalo (Bision bision) chủng loại Wisent (Bison bonasus) v Waldbison (Bison bison athabascae) sống ở Canada đến miền Đng nước Mỹ. Loại Prriebison (Bison bison bison) ở Mexiko, Rocky Moutains đến vng Mississippi loại tru rừng Bisons 350.000 con, ngy nay tm thấy cn ở Nationalparks. Cc loại tru rừng ở Mỹ lng mu nu sẩm c chấm trắng, ma đng lng mu đen v mọc dy hơn, mu h thay lng đen nhạt thưa hơn, đầu con đực di 380 cm con ci 240cm, thn di 3,8 m cao 1,95 đui di 90cm, sừng ngắn, nặng hơn 900 kilo, bơi giỏi v chạy nhanh tốc độ 50 Km/H. C ru di, phần trn lưng xuống cổ, trn đầu v hai chn trước nhiều lng di hơn 50cm v sống thọ 25 năm
 

 Phi Chu c nhiều loại tru

Afrikanische Bffel/ African buffalos (Syncerus caffer)
Schwarzbffel/ Black buffalo (Syncerus caffer caffer
Rotbffel/ Red buffalo (Syncerus caffer nana)
Waldbffel/ Forest buffalo (Syncerus caffer nanus)
Steppenbffel/ Steppe buffalo (Syncerus caffer caffer)
Grasbffel/ Grass buffalo (Syncerus caffer brachyceros)

Tru rừng Phi chu sống rừng nhiệt đới, rừng thưa nhiều cỏ. Đầu trn di 210-340 cm, đui di 70-1,10 cm, cao từ 100 -170 cm sừng di nhọn v cong, trọng lượng 320-1000 Kilo lng mu nu đen hay nu đỏ, sống 16 năm nhưng nếu nui ở sở th sống tới 26 năm. Tru đỏ red buffalo c thể sống trn ni cao 4000m.

Tru qua thi ca

 

Từ thời thượng cổ người Việt sống về nng nghiệp, biết lấy nước sng để canh tc, những cnh đồng la bn lầy, khng thể dng b hay ngựa để cy ruộng, chỉ tru gip cho nng dn ko cy bừa ở ruộng nước. Vo đầu năm theo lệ vua lm lễ tế thần nng v cy ruộng tịch điền, lm lễ xong vua cầm cy, đường cy tượng trưng mở đầu cho một năm cy cấy được ma. Hnh luật đời L, đời Trần rất nghim minh, ai ăn trộm hay giết tru b bị phạt nặng. Tru khng thể thiếu trong việc canh tc của nh nng, tru l đầu cơ nghiệp nn, tnh cảm qua thi ca con tru thường được nhắc đến 
 
Lao xao g gy rạng ngy
Vai vc ci cy, tay dắt con tru
Bước chn xuống cnh đồng su
Mắt nhắm mắt mở, đuổi tru ra cy

Cuộc sống thay đổi, chng ta ở hải ngoại lm việc trong cc cng ty, kh thấy cảnh con tru ung dung gặm cỏ bn bờ ao, nhưng nếu đọc những cu ca dao ni về cảnh đồng qu gi mt, lin tưởng đến lỗ chn tru trn con đường lng b nhỏ, tiếng g gy ban mai gợi nhớ một cht kỷ niệm kh qun. 

Tru ơi ta bảo tru ny
Tru ra ngoi ruộng tru cy với ta
Cấy cy nối nghiệp nng gia,
Ta đy tru đấy ai m quản cng

Vốn sẳn c tnh thương đối với gia sc, người nng phu đ ni với con tru khi dắt tru ra đồng

Tru ơi ta bảo tru ny
Tru ăn cho bo tru cy cho su
Ở đời khn kho chi đu
Chẳng qua cũng chỉ hơn nhau chữ cần

Người nng dn đ đặt địa vị con tru ngang với sinh hoạt trn cnh đồng, xưa v nay con tru l một ti sản trong gia đnh nng dn ngho,

Trn đồng cạn, dưới đồng su
Chống cy vợ cấy, con tru đi bừa

Con tru cn gắn liền với tuổi thơ của trẻ em nng thn tắm tru, cưỡi tru, ra đến miền qu chng ta thấy hnh ảnh quen thuộc của những ch b mục đồng chăn tru Ai bảo chăn tru l khổ, chăn tru sướng lắm chứ, qua ca dao cn c chuyện thằng Bờm v thằng Cuội chăn tru

Thằng Cuội ngồi gốc cy đa
Bỏ tru ăn la, gọi cha ời ời
Cha cn cắt cỏ bn trời
Mẹ cn cưỡi ngựa đi chơi cầu vồng

Thằng Bườm c ci quạt mo
Ph ng xin đổi ba b chn tru 

Huyền thoại Ngưu Lang Chức Nữ, với chiếc cầu Thước ( l con quạ, Thước l con chim Khch). Ngưu Lang l vị thần chăn tru của Thượng đế v say m một tin nữ dệt vải tn l Chức Nữ, nn bỏ b việc chăn tru. Chức Nữ cũng v m tiếng so của Ngưu Lang nn trễ nải việc dệt vải. Ngọc Hong giận, bắt cả hai phải ở cch xa nhau, người đầu sng Ngn kẻ cuối sng. Sau đ, Ngọc Hong thương tnh nn cho hai người mỗi năm được gặp nhau một lần trn cầu Thước vo đm mng 7 thng Bảy. Lc chia tay nhau cả hai đều khc, nước mắt của họ rơi xuống trần gian thnh cơn mưa nhẹ gọi l mưa Ngu

Mồng bảy thng bảy mưa Ngu
Con trời lấy ch chăn tru cũng buồn 

Người nng thn mật gip đỡ lẫn nhau, b con hng xm trở thnh gắn b, lin kết chặt chẻ với nhau, họ cảm thấy cuộc sống thoải mi, thn thương với mi trường sinh hoạt đầy ắp tnh người, tnh xm giềng, nghĩa đồng hương. Đời sống nng nghiệp quanh năm vất vả, nn nh nng thường ăn Tết lu hơn thnh thị, họ chọn thng tư để đi mua b tru lo cho việc cy cấy

Thng ging l thng ăn chơi
Thng hai trồng đậu, trồng khoai, trồng c
Thng ba th đậu đ gi
Ta đi ta hi về nh phơi kh
Thng tư đi tậu tru b
Đễ ta sắm sửa lm ma thng năm.

Dn tộc thiểu số c những lễ hội đm tru tế Thần, người ta cột con tru lại rồi dng vũ kh đm vo chỗ hiểm cho đến khi n gục ng th reo h, uống rượu ăn mừng. Việc lm ny l d man v đ hnh hnh con vật nui trung thnh, đ gnh vc cng việc đồng ng nặng nhọc gip mnh, trong khi n v tội v bị tước hết mọi khả năng tự vệ!

Đồ Sơn bi biển đẹp nổi tiếng về cờ bạc, cũng c ngy hội truyền thống chọi tru

D ai bun đu bn đu
Mồng mười thng tm chọi tru th về
D ai bun bn trăm nghề
Mồng mười thng tm trở về chọi tru

 

Trong lễ hội chọi tru, người ta kch động những con tru to lớn c đnh số lao vo cuộc tương tn lẫn nhau với tiếng reo h của những người tham dự tr chơi của lễ hội nầy. Những con tru chọi tội nghiệp d thua hay thắng sau đ bị cắt tiết, xẻ thịt!

Tục ngữ cũng thường v von về tru, với những lợi ch thực tế như: muốn giu nui tru ci, muốn lụn bại nui bồ cu. Hng năm tru ni đẻ một con ngh c thể bn hay nui lớn để cy bừa, loại chim bồ cu chỉ ăn hại (lu thc đi đu bồ cu theo đ), ngy nay người ta dng biểu tượng con bồ cu cho ho bnh v nơi no giu c no ấm dư thừa la gạo th c bồ cu. Những con tru dng đẹp như: Tru hoa tai, b gai sừng, hoặc tru chp tc, b mũi mấu m chỉ những con tru khỏe th gi bn cng cao. Thời nay những người lớn tuổi thch về qu lấy vợ trẻ, người ta gọi tru gi thch cỏ non, hay trong những lin quan x hội như: tru b hc nhau ruồi muỗi chết, hay sự ganh ght lẫn nhau, tru buộc ght tru ăn; tru chậm uống nước đục, tru trắng đi đu mất ma đến đấy; tru đi tm cọc, cọc chẳng tm tru; tru chết để da, người chết để tiếng

Theo truyền thuyết th tru biểu hiệu sự sống lu. Lo Tử (Lao Tsu) soạn Đạo Đức Kinh sinh vo thế kỷ thứ 6 trước CN (thời Chiến Quốc), Lo Tử khi về gi nhận thấy chnh sự của vương quốc đang tan r đ cởi tru xanh đi về hướng Ty qua đồi ni đến nước Tần v từ đ mất dạng. Tn Tẩn l chu của Tn Tử (Sun Tzu) đời Xun Thu (722-481 trước CN) Tn Tẩn v Bng Quyn l bạn đồng mn cng học binh php, Bng Quyn xuống ni trước được Huệ Vương nước Ngụy trọng dụng, Tn Tẩn đến sau Bng Quyn sợ Tn Tẩn hơn mnh tm cch hảm hại sau đ Tn Tẩn trốn qua nước Tề được trọng dụng lm qun sư cho Điền Kỵ. Trả được th xưa, trong trận thư hng ở M Lăng. Qun Bng Quyn bị tn bắn trong đm tối thua bỏ chạy Bng Quyn phải tự tử, qun sư Tn Tẩn thường ngồi xe, cn c giai thoại ng cưỡi tru ra trận (sử k Tư M Thin trang 229 viết Tn Tẩn bị Bng Quyn ght bỏ v sợ Tn Tẩn hơn mnh mượn php luật trị tội chặt chn v chạm vo mặt. nhưng truyện Xun Thu Oanh Liệt th viết khc?) 

 

Gia Ct Lượng Khổng Minh (181-234 trước CN) trong binh php dng mộc ngưu lưu m chế ra những con tru gỗ, ngựa my (?). Khi gắn ci lưỡi vo th tru gỗ cữ động để vận chuyển lương thực trong thời gian đnh với Tư M . Điền Đan danh tướng nước Tề, bị qun Yn vy thnh, nhờ thu trong thnh được hơn một nghn con tru, lấy vải quấn ln mnh tru, vẽ vằn rồng ngũ sắc, buộc mũi nhọn ở đầu sừng, buộc lau vo đui đổ mỡ, ban đm dắt tru đến trước trại qun Yn, rồi đốt những b lau. Đui tru chy nng, tru nổi đin xng vo qun Yn ph trại giặc.

Trong lịch sử chuyện Đinh Bộ Lĩnh (924-979) lc nhỏ chăn tru, dng cờ lau tập trận lớn ln c cng dẹp loạn 12 sứ qun, thống nhất đất nước năm 968 ln ngi Hong Đế. Đo Duy Từ (1572-1834) bị cấm thi nn bỏ Cha Trịnh vo Nam giai đoạn đầu ngho kh, phải chăn tru cho ph hộ Trịnh Long ở Hoi Nhơn, Bnh Định sau được Trần Hoi Đức biết ng gii chữ mời dạy cho cc con, v gả cho con gi. Đo Duy Từ, trong thời kỳ chăn tru đ viết Ngoại Long Cương vấn. Sau đ được cha Nguyễn trọng dụng. Huyền thoại Trạng Quỳnh cho đấu tru với Tu, thắng về mưu tr, tru Tu to hung dữ nhưng phải chạy thua trước một con tru ngh. ng đồ Nguyễn Văn Lạc (1842-1915) thời Php chiếm Việt Nam. nhn thấy giới Sĩ phu thiếu tinh thần yu nước, ci đầu lm n lệ cho bọn thực dn, nn ng đ vịnh bi con tru năm 1862. Ngược lại ngy nay những người lnh đạo quốc gia hưởng lộc nước, nhưng để mất lnh hải, lnh thổ m tiền nhn đ hy sinh xương mu để bảo vệ!

Mi sừng cho lắm cũng l tru
Ngẫm lại m xem thật lớn đầu
Trong bụng lam nham ba l sch
Ngoi cắm lm dm một hm ru
Mắc mưu đốt đt tơi bời chạy
Lm lễ bi chung nhớn nhc sầu (1)
Ngh ngọ gi đời quen ngh ngọ
Năm dy đn gảy biết chi đu!
(1) Đời xưa lấy mu tru bi vo chung mới đc cho khỏi nức

Tru trong những tc phẩm văn học, tranh vẽ Đng hổ, phim. Tranh Chăn Tru Đại Thừa. (Munual of Zen buddhism) của tc giả Daisetz Teitaro Suzuki minh hoạ, ni ln Đại thừa lấy việc chăn tru cho sự điều tm. Trn đồng tiền Đng Dương thời thuộc điạ Php in hnh con tru. Đạo diễn Nguyễn V Nghim Minh sản xuất phim Ma len tru (Buffalo Boy) dựng phim theo truyện Hương rừng C Mau của cố nh văn Sơn Nam, phim diễn tả lại đời sống của những người nng dn miền Nam đầu thế kỷ 20. Vo ma nước lũ phải vất vả dắt tru sang vng khc tm cỏ cho tru ăn. Ở Việt Nam sau 1975. c dịch tc phẩm Ruồi tru/ The Gadfly của nh văn nữ người Anh nổi tiếng E.L. Voynich, tc phẩm từng lm say m bao thế hệ thanh nin dưới chế độ cộng sản Nga. C vi ba địa danh mang tn tru như Bến Ngh (Si Gn xưa) H Nội c sng Kim ngưu, ni Cấm (Bảy ni) thuộc x An Ho c miếu thờ tru dũng nghi, ngy nay ở Việt Nam cũng c kh nhiều tiến sĩ tru!

 Lợi ch của tru

Bc sĩ người Anh Edward Jener th nghiệm đầu tin năm 1796 cấy vaccine trn tru thnh cng để chống bệnh đậu ma. Năm 1840 nh bc học Đức Justus Liebig p dụng ho hữu cơ vo nng nghiệp v sinh l học l một cuộc cch mạng cho nng nghiệp, ng l người khai sinh ra phn ha học cho nng nghiệp ở u chu, nhưng nng dn Việt Nam nui tru lấy l cy bỏ vo chuồng lm phn bn ruộng rất tốt.

Những quốc gia u Chu khng ăn thịt hay uống sửa tru, nhưng cc quốc gia khc dng tru trong nghề nng, ko xe ko gỗ. uống sửa, v nui tru để ăn thịt. Sừng tru lm thủ cng nghệ như: lược, t v, cn dao, cc oda tru để bịt trống, lm giy, da tru nấu thnh a dao ngưu dao ẩm ngm trong dung dịch vi để qut tường hay pha với bột mu vẽ tranh khng bi lem mu. Nghề Đng y dng răng tru ngư xỉ, nước di tru ngưu khẩu tần, sỏi mật, sạn mật của tru ngưu hong sao chế lm những vị thuốc để trị bệnh.

Cy cỏ mang tn Ngưu, l một số vị thuốc nam, xin trch dẫn như sau:
Ngưu hong = Vật vng vng m cứng ở trong ci mật con B, người ta dng đ̉ lm thuốc trị phong đm. Hắc Sửu = l loại cy bm bm lng, hột nó đen, dng đ̉ lm thuốc trị hạ nhiệt. Ngưu bng tử = Hột cy muồng ho đ̉ lm thuốc trị ghẻ.
 Ngưu tất = Rễ cỏ xước dng đ̉ lm thuốc trị chứng bịnh đau gn cốt.
 Khin Ngưu = Loại dy hắc sửu, dng đ̉ lm thuốc trị hạ nhiệt.v.v.
 
Những quốc gia văn minh pht triển về khoa học kỷ thuật, ngườ ta sản xuất my cy, my xới, my bơm nước gip cho ngnh nng nghiệp đỡ vất vả v sản xuất la gạo nhiều hơn, ngược lại cc quốc gia chưa pht triển trong đ c Việt Nam, vẫn cn sử dụng tru trong việc canh tc. Việt Nam hơn 4 thập nin thống nhất đất nước nhờ đỉnh cao tr tuệ m nợ cng chồng chất phải trả cho đến cc đời con chu chưa xong!

Năm Canh T con chuột lu lĩnh, gian lận, đổi trắng thay đen (than c mu trắng), coi thường cng l, độc ti khắp nơi, khng c tự do, nhn quyền, dn chủ giả cầy chuột khng những gặm nhấm thực phẩm của con người, m cn ăn đến cả tiền bạc, đất đai cn mang đại dịch cm Tu Wuhanvirus ly lan khắp nơi trn thế giới. Tổng kết đầu năm 2021 dn số thế giới nhiễm hơn 100 triệu, v trn 2 triệu người chết (số thống k nầy tăng ln từng ngy). Những lần Tết m lịch đến, người Việt ở hải ngoại đều đn cho Tết cổ truyền theo phong tục chu. Tổ chức văn nghệ họp mặt vui xun, c bn bnh chưng, bnh tt những mn ăn đặc sản như bn qu nh. Số tiền thu được trừ chi ph cn lại gởi về gip cho người ngho kh ở qu nh. Nhưng năm nay thật buồn v bị đại dịch cm Wuhan lm chết nhiều người ở u chu: Anh (103.324); Php (74.601); (87.381); Đức (55.883) thống k ngy 29/1. Bệnh nhn lớn tuổi chết tăng khng giảm! vaccine cung cấp chưa đủ!
        
https://bit.ly/36m1xJH (theo thống k từng ngy độc giả c thể xem)          
Chnh phủ Đức cũng như cc quốc gia ở u chu ra lệnh lockdown cho đến 15/2 khng được php tập trung đng người, thăm viếng cũng bị giới hạn, khng được đi xa nh 15 km! bị giới nghim từ 21giờ đến 5 giờ sng, người ở gần cũng thnh xa khng đến với nhau được, người bệnh ở bệnh viện thn nhn khng được thăm viếng, qua đời khng c người nh bn cạnh, Thnh lễ đưa tiễn ở nh thờ giới hạn chỉ 25 người tham dự! Tết nhằm ngy thứ su 12/2, cuối tuần cc con chu khng thể về nh ba mẹ chc mừng năm mới hướng về qu hương Việt Nam tưởng nhớ ng b, Tổ tin!

Nhn lại năm Canh T (2020) cc tỉnh miền Trung bị thin tai (nhn tai) mưa bảo ni bị sạt lở, lũ lụt hư hại hoa mu, nh cửa, gia sc bị cuốn tri, cướp đi sinh mạng của nhiều người. Phải mất nhiều thời gian mới c thể khi phục. Bởi v mi trường sinh thi khng được bảo vệ, ph rừng lấy gỗ cẩu thả, xy đập thủy điện lợi bất cập hạiNhiều tổ chức thiện nguyện từ Cha, nh Thờ, hội đon tư nhn, được người dn tin tưởng hưởng ứng quyn gp ủng hộ. Hiện tượng ca sĩ Thủy Tin quyn gp được số tiền cứu trợ ln tới 150 tỷ VN đồng của những tấm lng nhn i gip nạn nhn miền Trung. Chứng tỏ người ta khng cn tin tưởng vo nh cầm quyền qua của cc hội đon như Mặt trận tổ quốc hay Hội Chữ thập đỏ!

Dịch bệnh lm thế giới thay đổi để lại nhiều hệ lụy trong đời sống đời sống như chnh trị, kinh tế, văn ho v đạo đức. Kinh tế suy thoi dn ngho thm gian nan, khốn khổ, cc quốc gia Phi chu cũng như Tu bị ảnh hưởng c thể xảy ra thiếu lương thực. Thế giới biết được chủ trương bnh trướng của đảng cọng sản Tu. với vnh đai v con đường (One Belt, One Road/ - --). Dng bẩy nợ để lm p lực với cc quốc gia khc phải thần phục, theo chủ trương của Tập Cận Bnh (X Jnpng). Cn thm độc hơn l đại dịch Covid 19 pht ra từ Wuhanvirus m họ khốn nạn che giấu để bệnh ly lan khắp nơi!

Cc hng dược như: Moderna, Pfizer, Johnson & Johnson (Mỹ) BioNtech (Đức), Astrazeneca (Anh) chế thnh cng vaccine hy vọng sau khi chủng ngừa, c thể chống lại đại dịch để nhn loại c đời sống khoẻ mạnh, khng cn lo sợ chết v bệnh dịch m ảnh như đm my đen bao phủ bầu trời, mọi người c thể đi du lịch thăm b con xa, hơn một năm qua phải nằm nh buồn chn như con g cồ ăn quẩn cối xay Cc quốc gia khc như Tu-Ngacũng cng bo c vaccine nhưng thế giới văn minh chưa dm tin dng. Việt Nam cũng như Ấn Độ đ v đang nghin cứu th nghiệm sản xuất vaccine, mong cc nh khoa học hai nước thnh cng tốt đẹp.

Ma xun l ma của hy vọng, Mong thế giới khốn chế được dịch bệnh, vượt qua kh khăn, phục hồi kinh tế mang lại đời sống sung tc, ha bnh, yn vui, bnh đẳng, tự do nhn quyền lun được tn trọng. Knh chc gia đnh qu độc giả, thn hữu v b con bnh an, khoẻ mạnh v may mắn, nhiều hy vọng thnh cng tốt đẹp hơn năm qua, mong những người t v bất đồng chnh kiến sớm được đon tụ với gia đnh trn ngập hạnh phc v dồi do n sủng. Nguyện cầu cho hương linh những người qua đời v đại dịch Covid 19 sớm siu that. nh sng sớm đẩy li bng tối, để nhn loại được sống đẹp như thin Cha đ tạo dựng
 

Nguyễn Qu Đại
Munich Germany


Ti liệu tham khảo

Das Tierlexikon v Natur Lexikon
Sử K Tư M Thin
Xem tướng 12 con gip của Vũ ngọc Khnh v Trần Mạnh Thường
Tục Ngữ Ca dao Việt Nam cuả Nguyễn Văn Ngọc

Trở lại